NÂNG CAO NĂNG LỰC VÀ KỸ NĂNG SỐ CỦA NGƯỜI LAO ĐỘNG ĐÁP ỨNG CHUYỂN ĐỔI XANH TRONG NGÀNH SẢN XUẤT ĐIỆN TỬ VIỆT NAM

Tóm tắt

Ngành sản xuất điện tử Việt Nam đang đứng trước yêu cầu chuyển đổi kép (Twin Transition), kết hợp giữa chuyển đổi số và chuyển đổi xanh nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh, đáp ứng các tiêu chuẩn ESG, cam kết phát thải ròng bằng "0" (Net Zero) và các yêu cầu ngày càng khắt khe của chuỗi cung ứng toàn cầu. Trong bối cảnh đó, năng lực và kỹ năng số của người lao động trở thành yếu tố quyết định đối với khả năng thích ứng công nghệ, tối ưu hóa quy trình sản xuất thông minh, sử dụng hiệu quả tài nguyên và giảm phát thải Carbon. Tuy nhiên, khoảng cách giữa yêu cầu kỹ năng mới và năng lực thực tế của lực lượng lao động vẫn còn đáng kể, đặc biệt tại các doanh nghiệp sản xuất điện tử có mức độ tự động hóa và số hóa khác nhau. Bài báo nhằm phân tích cơ sở lý luận và thực tiễn về phát triển năng lực số của người lao động trong bối cảnh chuyển đổi xanh; đánh giá các yếu tố ảnh hưởng đến quá trình hình thành và nâng cao kỹ năng số trong ngành sản xuất điện tử Việt Nam; đồng thời đề xuất mô hình tích hợp phát triển năng lực số gắn với chuyển đổi xanh và sản xuất bền vững. Nghiên cứu được thực hiện trên cơ sở tổng quan tài liệu quốc tế, kết hợp phương pháp phân tích chính sách, phân tích so sánh, tổng hợp hệ thống và tiếp cận đa ngành nhằm xây dựng khung phân tích phù hợp với điều kiện Việt Nam. Kết quả nghiên cứu cho thấy việc phát triển năng lực số cần được triển khai đồng bộ trên bốn phương diện: (i) năng lực công nghệ số và dữ liệu; (ii) kỹ năng xanh trong vận hành sản xuất thông minh; (iii) năng lực đổi mới sáng tạo và học tập suốt đời; và (iv) năng lực quản trị thích ứng trong môi trường sản xuất số hóa. Trên cơ sở đó, bài báo đề xuất Mô hình tích hợp phát triển năng lực số phục vụ chuyển đổi xanh (Integrated Green Digital Competency Framework – IGDCF), nhấn mạnh sự liên kết giữa Nhà nước, doanh nghiệp, cơ sở giáo dục, tổ chức nghề nghiệp và người lao động nhằm hình thành hệ sinh thái phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao cho ngành điện tử. Nghiên cứu đóng góp bổ sung cơ sở lý luận về mối quan hệ giữa năng lực số và chuyển đổi xanh, đồng thời cung cấp các hàm ý chính sách phục vụ phát triển nguồn nhân lực bền vững trong ngành sản xuất điện tử Việt Nam giai đoạn hiện nay đến năm 2035.