ỨNG DỤNG TRÍ TUỆ NHÂN TẠO TRONG HỌC TẬP VÀ NGHIÊN CỨU KHOA HỌC TẠI CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC TƯ THỤC: CƠ HỘI, THÁCH THỨC

Tóm tắt

Sự phát triển nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo (Artificial Intelligence - AI), đặc biệt là AI tạo sinh, đang tạo ra những thay đổi sâu sắc đối với hoạt động học tập và nghiên cứu khoa học trong giáo dục đại học. Bên cạnh những lợi ích như hỗ trợ tiếp cận tri thức, nâng cao hiệu quả xử lý thông tin và gia tăng năng suất nghiên cứu, việc sử dụng AI cũng đặt ra nhiều vấn đề liên quan đến sự phụ thuộc nhận thức, tính minh bạch của quá trình học thuật và nguy cơ vi phạm liêm chính học thuật. Trong bối cảnh đó, các trường đại học tư thục với đặc điểm tự chủ cao, khả năng thích ứng công nghệ nhanh và áp lực cạnh tranh lớn trở thành môi trường điển hình để nghiên cứu tác động của AI đối với hệ sinh thái học thuật. Bài viết tập trung phân tích thực trạng ứng dụng AI trong học tập và nghiên cứu khoa học tại các trường đại học tư thục, đồng thời làm rõ các yếu tố ảnh hưởng đến hành vi sử dụng AI của sinh viên và giảng viên. Trên cơ sở tổng quan lý thuyết và các nghiên cứu thực nghiệm gần đây, bài viết xây dựng khung phân tích tích hợp nhằm xem xét đồng thời ba khía cạnh: hiệu quả học thuật, sự phụ thuộc nhận thức và nguy cơ vi phạm liêm chính học thuật. Kết quả phân tích cho thấy, việc sử dụng AI mang tính hai mặt: vừa góp phần nâng cao hiệu quả học tập và nghiên cứu, vừa tiềm ẩn nguy cơ làm suy giảm năng lực tư duy độc lập nếu thiếu cơ chế hướng dẫn và kiểm soát phù hợp. Nghiên cứu đồng thời chỉ ra rằng, các chính sách quản trị AI trong giáo dục đại học cần chuyển từ cách tiếp cận kiểm soát công nghệ sang phát triển năng lực sử dụng AI có trách nhiệm và bảo đảm liêm chính học thuật. Kết quả nghiên cứu góp phần bổ sung bằng chứng thực nghiệm cho lĩnh vực AI trong giáo dục đại học tại Việt Nam, đồng thời cung cấp cơ sở tham khảo cho việc xây dựng chính sách quản trị AI trong các cơ sở giáo dục đại học tư thục trong bối cảnh chuyển đổi số.