THANH QUYẾT TOÁN KINH PHÍ THỰC HIỆN NHIỆM VỤ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ SỬ DỤNG NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC TRONG BỐI CẢNH HIỆN NAY

Tóm tắt

Tập trung nhận diện các “nút thắt” trong công tác thanh quyết toán kinh phí nhiệm vụ khoa học và công nghệ (KHCN) sử dụng ngân sách nhà nước (NSNN) trong bối cảnh triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW. Nghiên cứu hướng tới việc phân tích quy trình thanh quyết toán, xác định điểm nghẽn phát sinh từ hồ sơ nội bộ giữa cơ quan quản lý kinh phí và tổ chức chủ trì, đồng thời làm rõ trách nhiệm của các chủ thể liên quan, gồm Kho bạc Nhà nước (KBNN), cơ quan quản lý kinh phí và đơn vị thực hiện nhiệm vụ. Trên cơ sở rà soát khuôn khổ pháp lý hiện hành kết quả cho thấy, thủ tục thanh toán qua Kho bạc Nhà nước đã có bước cải thiện theo hướng tinh gọn và số hóa. Tuy nhiên, gánh nặng chứng từ vẫn tập trung chủ yếu ở khâu nội bộ, đặc biệt với nhiệm vụ khoán chi từng phần. Dữ liệu giai đoạn từ năm 2016 đến tháng 7/2025 cũng cho thấy, chi ngân sách cho khoa học và công nghệ chủ yếu tập trung tại Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh, trong khi tỷ trọng chi khoa học và công nghệ trên tổng chi ngân sách nhà nước chỉ duy trì khoảng 1%, phản ánh dư địa lớn để cải thiện hiệu quả phân bổ và giải ngân khi áp dụng cơ chế khoán theo kết quả. Bài viết đề xuất định hướng cải cách theo hướng kiểm soát dựa trên kết quả và khoán chi đến sản phẩm cuối cùng, đồng thời nhấn mạnh các giải pháp: chuẩn hóa và công khai hồ sơ nội bộ, phân định rõ trách nhiệm và thẩm quyền giữa các chủ thể, cũng như ban hành quy trình liên thông từ lập kế hoạch, phân bổ, thực hiện đến quyết toán. Các đề xuất, kiến nghị này nhằm mục tiêu giảm chi phí tuân thủ, rút ngắn thời gian giải ngân, nhưng vẫn bảo đảm kỷ luật tài chính, qua đó góp phần hiện thực hóa định hướng cải cách theo Luật Ngân sách Nhà nước năm 2025.